Cần đăng nhập để tiếp tục

Bạn chưa đăng nhập, vui lòng đăng nhập để sử dụng chức năng này

Đăng ký ngay

Hợp đồng tiêu thụ cá tra ở Đồng Bằng Sông Cửu Long: Trăm dâu đổ đầu... nông dân!

Báo Lao Động7 tháng trước

Vụ nông dân lâm nợ trong chuỗi liên kết cá tra ở An Giang đang tiếp tục cho thấy những “lỗ hổng” trong các hợp đồng mua bán cũng như tiêu thụ loại cá này - mà ở đó, thiệt thòi bao giờ cũng thuộc về người nuôi…

Bỗng dưng lâm nợ (!?)

Những ngày qua, hàng chục hộ nông dân trong dự án “chuỗi liên kết dọc trong sản xuất cá tra” vẫn đang lâm vào cảnh điêu đứng khi lãnh đạo Cty TNHH SXTMDV Thuận An (Tafishco) đi nước ngoài chưa trở về. Phía Ngân hàng Agribank An Giang cứ “quy nợ” cho nông dân, trong khi người nuôi khẳng định: Số nợ này phải do Cty Thuận An gánh chịu.

Có thể hình dung việc này như sau: Khi tham gia vào dự án, người nuôi sẽ ký hợp đồng tín dụng vay vốn với Argibank An Giang, nhưng không nhận tiền mặt mà thông qua việc nhận thức ăn nuôi cá từ một Cty nào đó, rồi được Argibank trả tiền thay. Trong mỗi vụ cá, mỗi hộ nuôi sẽ ký với Agribank An Giang một hợp đồng tín dụng riêng biệt. Sau đó, các hộ nuôi lại tiếp tục ký với Cty Thuận An “hợp đồng liên kết sản xuất và tiêu thụ cá tra” (cũng theo từng vụ nuôi), trong đó, có ước lượng và tạm tính số cá thu hoạch cũng như giá cả, tổng giá trị cá là bao nhiêu…

Ngoài 2 dạng hợp đồng nói trên, cả 3 bên (Cty Thuận An, Agribank An Giang và người nuôi) sẽ cùng ký một “hợp đồng nguyên tắc” trong từng vụ. Hợp đồng này thể hiện rõ: Đến kỳ thu hoạch, sau khi Cty Thuận An đến bắt cá, người nuôi sẽ không được nhận đủ số tiền (tương ứng với số cá bán thực tế), mà họ chỉ nhận được một phần - sau khi trừ đi khoản tiền mua thức ăn mà các hộ dân đã nhận trong vụ nuôi do ngân hàng đã trả trước đó. Nghĩa là Cty Thuận An sẽ tự đáo hạn với ngân hàng về khoản nợ của nông dân, còn bà con sẽ nhận phần chênh lệch còn lại.

Đến cuối tháng 10.2016, lãnh đạo Cty Thuận An bất ngờ đi “công tác nước ngoài”, rồi sau đó không trở về. Từ đây, Agribank An Giang đã căn cứ vào từng hợp đồng tín dụng để “quy nợ” cho các hộ nuôi. Tổng số nợ được ngân hàng này công bố là 129 tỉ đồng thuộc 12 hộ nuôi cá trong dự án. Tuy nhiên, người nuôi cho rằng số nợ này phải do Cty Thuận An gánh, vì theo hợp đồng nguyên tắc, họ chưa bao giờ được nhận đủ tiền bán cá, rồi đi trả nợ cho ngân hàng. Việc trả nợ và đáo hạn do Cty Thuận An thực hiện, và Cty này chỉ trả cho người nuôi phần chênh lệch còn lại.

Luật sư Nguyễn Văn Đức - Phó Trưởng Văn phòng Luật sư Vạn Lý (TP.Cần Thơ) - cho biết: Về mặt pháp lý, các hộ nông dân đang ở thế yếu, trường hợp này, phía ngân hàng đòi nợ người nuôi là có cơ sở, bởi giữa Agribank An Giang với hộ nuôi có ký Hợp đồng tín dụng với nhau. Trong trường hợp người dân muốn chuyển nợ từ Agribank An Giang sang Cty Thuận An thì giữa ba bên phải có một thỏa thuận rằng: “Nếu Cty Thuận An không trả tiền mua cá, thì ngân hàng có nghĩa vụ trả thay cho Cty Thuận An hoặc Agribank An Giang có chứng thư bảo lãnh cho Cty Thuận An. Khi đó, nông dân có thể đưa ngân hàng vào tham gia tố tụng dân sự với tư cách bị đơn hoặc người có nghĩa vụ và quyền lợi liên quan trong vụ kiện dân sự (nếu có)”…

Nông dân lãnh đủ!

Theo các chuyên gia, hiện nay, nội dung hợp đồng liên kết sản xuất và tiêu thụ cá tra tồn tại nhiều bất cập, thiếu những quy định chế tài cụ thể. Cũng do vậy, tình trạng “bẻ kèo” giữa nông dân và doanh nghiệp diễn ra như “cơm bữa”, mà ở đó thiệt thòi bao giờ cũng thuộc về người nuôi. Thực tế cho thấy, trong hầu hết các hợp đồng tiêu thụ cá tra hiện nay, doanh nghiệp đều ở thế “cửa trên” với các điều khoản: Có thể từ chối nhận hàng, có quyền đánh giá, hủy hợp đồng, không nhận nguyên liệu…, còn người nuôi phải lệ thuộc hoàn toàn. Minh chứng rõ nhất là biết bao hộ nuôi đã lâm vào cảnh điêu đứng, vỡ nợ khi bị các “đại gia thủy sản” quỵt tiền mua cá. Để rồi sau đó, sự can thiệp của ngành chức năng cũng như các giải pháp khắc phục hậu quả, gần như chẳng giúp được gì cho nông dân.

Luật sư Nguyễn Văn Đức cho biết thêm: Trong “hợp đồng liên kết sản xuất và tiêu thụ cá tra” giữa Cty Thuận An và người nuôi, có một điều khoản: “Bên A (Cty Thuận An) chuyển khoản thanh toán vào tài khoản tiền gửi của bên B (người nuôi) mở tại Agribank chi nhánh An Giang”. Như vậy, ngân hàng hoàn toàn “nắm cán” nông dân bằng việc kiểm soát dòng tiền của họ trong tài khoản mở tại ngân hàng; còn người nuôi chỉ “nắm dao ở đằng lưỡi”. Bất cập nhất hiện nay là các hộ nông dân thường chú tâm vào việc làm ăn, ít quan tâm hoặc bị những hạn chế nhất định về pháp lý, nên khi xảy ra tranh chấp họ thường là chủ thể bị thiệt thòi. Thêm vào đó, các hợp đồng tiêu thụ cá đều là những giao dịch dân sự, khi các bên xảy ra tranh chấp, khởi kiện ra tòa thì tính răn đe cũng không cao bằng hình sự, nên các doanh nghiệp thường “lờn thuốc”.

Đồng quan điểm trên, ông Trần Hữu Hiệp - Ủy viên chuyên trách kinh tế - Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ - cho biết: Những cơ chế liên quan đến hợp đồng mua bán cá tra nguyên liệu hiện nay là hết sức lỏng lẻo. Người nuôi cá tra vốn đã cực khổ, nhiều trường hợp phải đi vay mượn để đầu tư và phó thác tất cả “sinh mạng kinh tế” vào ao cá. Nhưng đến lúc bán, nông dân không được mặc cả, mà phải “cầu cạnh” vào doanh nghiệp. “Quan trọng nhất là điều gì, cái gì đảm bảo rằng, doanh nghiệp sẽ thực hiện nghiêm hợp đồng này? - đó là vấn đề chưa được rõ ràng. Do vậy, cần rà soát, đánh giá, tổng kết các chương trình thí điểm cho vay theo chuỗi giá trị nông sản theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP về “chính sách tín dụng phục vụ nông nghiệp nông thôn” để có cơ chế, chính sách phù hợp” - ông Hiệp nói.

TRẦN LƯU

Bạn nghĩ sao về nội dung này?

  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0